mjr Jan Giedroyć

mjr Józef Jan Książę Giedroyć h. Hippocentaurus
(ur. 19 marca 1795 r. w Noseliszkach w województwie wileńskim, zm. 24 stycznia 1847 r. w Paryżu)
major Wojsk Polskich, jeden z przywódców powstania listopadowego na Litwie
Odznaczony: brak danych


Książę Józef Jan Giedroyć herbu Hippocentaurus urodził się 19 marca 1795 r. w Noseliszkach w województwie wileńskim, a zmarł 24 stycznia 1847 r. w Paryżu. Major Wojsk Polskich, jeden z przywódców powstania listopadowego na Litwie, w niektórych źródłach określany mianem Naczelnika Powstania na Litwie.

W lipcu 1812 r. wstąpił do 18 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego w randze podporucznika. W jego szeregach odbył kampanię rosyjską (inwazja na Rosję Napoleona Bonapartego w 1812 r.). Po odbyciu kampanii rosyjskiej w ramach 18 Pułku Piechoty, w dniu 14 kwietnia 1813 r. przeniesiony do 6 Pułku Ułanów Księstwa Warszawskiego, z którym walczył w bitwie pod Lipskiem i wziął udział w szarży pod Wachau na szesnaście pułków jazdy nieprzyjacielskiej. W czasie tej bitwy był adiutantem generała Charlesa Lefebvre-Desnouettesa. W 1814 r. wstąpił do 2 Pułku Strzelców Konnych. W 1824 r. złożył dymisję z armii.

W czasie powstania listopadowego, 28 marca 1831 r. wraz z Dominikiem Dowborem i Jakubem Tomkowiczem wystąpił na czele młodzieży w Telszach (wówczas było to miasto powiatowe) i wspólnie z oddziałem Józefa Syrowicza zmusił garnizon wojsk rosyjskich do ewakuacji. Dowodził sformowanym 26 maja 1831 r. w Chrynkach 12 pułkiem ułanów. W pierwszej połowie maja na czele oddziału nękał patrole wojsk rosyjskich w okolicach Wilna. Pułk brał udział w walkach w czasie powstania listopadowego:

  • Wilno (19 czerwca 1831),
  • Powendenie (10 lipca 1831),
  • Nowe Miasto Żmudzkie (13 lipca 1831).

Awansowany do stopnia majora 1 lipca 1831 r.

Podczas powstania Pułk był spychany w kierunku granicy pruskiej. Chcąc uniknąć niewoli i zsyłki na Syberię lub na Kaukaz, co spotykało kapitulujących powstańców, jesienią 1831 r. książę Giedroyć przekroczył wraz z Pułkiem granicę pruską i został internowany przez pruskie władze. Prawdopodobnie w niewoli przebywał wraz z innymi internowanymi oficerami na zamku w Golubiu. W monografii „Ułani Podolscy”, wydanej w 1982 r. staraniem londyńskiego Koła Żołnierzy, podano informację o jego śmierci od ran po przekroczeniu pruskiej granicy.

Stał się uczestnikiem Wielkiej Emigracji. We wrześniu 1832 r. przybył do Zakładu Wojskowego Polskiego w Bourges, prawdopodobnie poruszając się trasą innych żołnierzy-emigantów przez Elbląg, Malbork, Tczew, Starogard Gdański, Chojnice, Wałcz, Gorzów Wielkopolski, Kostrzyn nad Odrą, a dalej przez Lubin, Torgau do granicy z Saksonią, stamtąd przez Lipsk, Eisenach, Frankfurt nad Menem do granicy francuskiej we wsi Lauterbourg.

Każdy z Zakładów Wojskowych liczył ok. 300 osób. Skupiały one żołnierzy polskich, mających w zamyśle generała Bema stanowić kadry przyszłych Legionów w liczbie ok. 10 tysięcy, które miały w przyszłości kontynuować walkę o wolną Polskę. Pierwszy taki zakład powstał w Avignon, a następne w Besançon, Châteauroux, Bourges, Le Puy, Bergerac, Salins i kilka pomniejszych w innych miejscowościach. Aby zapewnić sobie stały dochód i wykształcenie, które by ułatwiło egzystencję, Książę Giedroyć od 1840 r. studiował w Szkole Dróg i Mostów w Paryżu (École nationale des ponts et chaussées), wyższej uczelni technicznej, założonej w 1747 r. przez architekta Jeana Rodolphe Perroneta, a funkcjonującej do dnia dzisiejszego. Mimo swych starań wiódł gorzkie życie zdegradowanego społecznie emigranta. Pracował jako konduktor w żegludze na Sekwanie i dorabiał jako latarnik zapalający latarnie gazowe.

Zmarł 24 stycznia 1847 r. Pochowany został w zbiorowym grobie przy Alei Polaków na paryskim cmentarzu Montmartre. Na nagrobku widnieją daty 1808 – 1849. Ze względu na to, że jest to wspólny grób trudno jest ustalić na chwilę obecną, której osoby dotyczą.


nagrobek przed i w trakcie renowacji


mapa z lokalizacją grobu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *